تبليغاتX
اویرنجی حرکاتی - آراشدیرما مرکزی - دموكراسيا و گونئي آذربايجان ميللي حركاتي
 
azoyrenci_herekati@yahoo.com گله جک بیزیمدیر
 

دموكراسيا و گونئي آذربايجان ميللي حركاتي

آراز قاراباغلی

 

گيريش

 

20 – جي يوز ايلليين سون 50 ايلينده اينسانليق ، تاريخده ميثلي گورونمه ميش سياسي ده ييشيك لرين شاهيدي اولوب. دموكراسيايا آلتئرناتيو اولان سياسي سيستملر، يا بوسبوتون يوخ اولاراق ماراقلي قازينتيلارا چئوريليب، يادا اوز سون سيغيناجاقلاريندا دوروش گتيرمك اميدي ايله سياسي ميداني ترك ائديبلر. باشا ويرديغيميز 20 – جي يوز ايلليكده موجود اولان آنتي دموكراتيك رژيملرين اساس نوع لري – كومونيزم، فاشيزم و نازيسم داغيديجي محاربه لرين تونقاليندا ياناراق كوله دونوب، يادا شوروي كيمي اوز ايچينده ن چورويه رك پارچالانيبلار. حربي ديكتاتورلار، خصوصي اولاراق لاتين آمريكادا، دائمي اوز اوغورسوزلوقلاري ايله اوزونو هميشه گؤزده ن ساليب، سالامات قالانلار ايسه چوخ واخت دموكراسي دونونا گيريبلر.

لاكين بونونلا بئله چتين دئيه بيلريك كي، دموكراسي بوتون دونيادا اينسانلاردان دستك آلماق اوغروندامباريزه ده غلبه چاليب. چوخ واخت ان آزغين و مرتجع شؤوونيزم ياخود ديني تملچيليك له قوووشان مختلف يؤنلو آنتي دموكراتيك ايدئولوژي و حركت لر هه له ده ياشاماقدا داوام ائديرلر. دموكراتيك حكومت لر (اوزوده بونلارين" دموكراتيك ليك" دره جه سي هئچ ده عيني دئيلدير.) دونيا اؤلكه لرينين يالنيز ياريسيندان آزيندا حاكمييت باشيندادير. بو اؤلكه لرين وطنداشلاري ايسه سايجا يئر كوره سي نين جمعي ساكينلري نين گؤجله ياريسيني تشكيل ائديرلر.

دونيا اهاليسي نين بئشده بيري چين ده ياشاييرو بو اؤلكه اؤز دؤرد مين ايلليك تاريخي عرضينده دموكراتيك اداره ائتمه نين مزييت لرينده ن بيردفعه ده اولسون دادمايب و تئزليك له دموكراتيك اؤلكه اولاجاغينا چوخ آز اميد وار. دونيانين باشقا حيصّه لرينده – آفريقا، جنوبي شرقي آسيا، ياخين شرق و شوروي جمهوري لرينده هه له ده غيري دموكراتيك رژيم لر قالماقدادير.بو اؤلكه لرين بؤيوك بير حيصّه سينده دموكراسيا اوچون چوخ دا الوئريشلي اولمايان وضعييت يارانيب. بونا گؤره آيدين دئييل كي، اونلار نه واخت دموكراسيايا كئچه جك لرو عمومييت له كئچه جك لرمي؟ حتي قديم و كؤكلو دموكراتيك عنعنه لري اولان اؤلكه لرده دموكراسي، بير چوخ مشاهيده چيلرين فيكرينجه بحران كئچيرير و يا آزي اونا گؤره چوخلو زيان چكيب كي، سئچيجي لر اؤز سئچديك لري ليدئرلره، سياسي پارتيالارا، دولت مامورلارينا گئتديكجه داها آز اينانير و بئله حساب ائديرلر كي، اونلار دائمي ايشسيزليك، يوخسوللوق، جنايتكارليق،كاسيب لارين سوسيال تاميناتي،مهاجرت،وئرگي قويما و روشوت كيمي مسئله لر له لاييقينجه ويا اوغورلا مباريزه آپارا بيلمير لر.

 

 *دموكراسي نه دئمكدير؟

 

 

 دموكراسي ( democracy ) يونانجا دموكراتيا ، "ترانسليتراسيون" سوزونون اوزودور. دموكراتيا ايسه "دموس") (demosيعني خالق و "كراتوس"  (kratos) يعني قدرت ، سؤزلري نين بيرلشمه سيدير. معناسي ايسه ساده اولاراق  "خالق حكومتي" دئمكدير. لاكين دموكراسي سؤزو عمومي آنلامدا غرب اؤلكه لرينده بوندان دا آرتيق معنا داشيير. بو معنايا اساساً دموكراسي بير سياسي پارتيادان، آرتيق پارتيالارين موجودلوغونوجايز بيلن بير نوع حكومت سيستمي دير. بئله كي، قان تؤكولمه دن حكومت ده ييشيله بيلسين.

دموكراسي سؤزونو يونانليلار (چوخ گومان آفيناليلار) گونده ليك حياتا گتيرديلر. بو سؤزو عادتاَ بوتوولوكده شهر اهاليسينه عاييد ائديلسه ده، بعضاَ او، رعييت و يا حتي يالنيز كاسيبلاري گؤسترمك اوچون ايشله ديليردي. گؤرونور، غرضلي چالار داشييان دموكراسي سؤزو بير هيجانلي لقب (Emotional Epithet)كيمي، آريستوكراتلار طرفيندن ايشله ديلير و دولت اداره ائتمه سيندن اوزاقلاشديريلميش ساده آداملارا حقارتي ايفاده ائديردي. لاكين، هر نئجه اولسادا، آفيناليلار و باشقا يونان طايفالاري، دموكراسي سؤزونو آفينادا و باشقا بير چوخ شهر- دولت لرده  حاكيمييت سيستمي ايله باغلي اولاراق ايشله ديرديلر.

دموكراسي نين چاغداش آنلامينا گلديكده ايسه بئله بير سورغو اورتايا چيخير كي، بير حالداكي، "دموكراسي" سؤزو چئشيدلي دوورلرده چئشيدلي آنلايشلاري بيلديريرميش سه، اونون چاغداش آنلامي حاققيندا عمومي راضيليغا نئجه گلمك اولار؟

مشهور سياستچي "چئرچيل "- ين فيكرينجه : "دموكراسي ان پيس حكومت نووعودور. آنجاق الده ائتدييميز حكومتلرين ان ياخشيسيدير." "آلن دوبنوا" ايسه دئيير: "تئوري ده گؤزل گؤرونن دموكراسي، عملده ان قورخونج بير شئيه چئوريله بيلر." آلن دوبنوانين دوشونجه سينه ثبوت بويوك فرانسا انقلابي دير. بويوك فرانسا انقلابيندا، اينسان حاقلارينا دايير بيلديريش ياييلديقدان سونرا بير قورخونج دوور باشلاندي و "وانده" ايالتي نين اهاليسي دهشتجه سينه قتله يئتريلدي.

آنجاق بوتون بونلارا باخماياراق، "فرانچيسكوني تي"- نين فيكرينجه: "چوخونلوغون ظولمو، آزينليغين ظولموندن ياخشيدير."

دموكراسي نين چاغداش آنلامي حاققيندا بو ملاحيظه ني ده نظره آلمالييق كي، "دموكراسي به ليرسيز سونوجلاري الده ائتمك اوچون به للي بير مئتوددور و ائله بير قورلوشدور كي، كيمده نه وارسا، اؤزه چيخير. "

 

 *دموكراسي نين تاريخي گئديشاتي

 

آمريكالي لارين چوخو – اؤزوده تكجه اونلار يوخ – اوره كدن اينانيرلار كي، دموكراسيا 200 ايل بوندان اؤنجه آمريكا بيرلشميش دولتلرينده دوغولوب. تاريخي بير آز ياخشي بيلن لر ايسه بئش يوز ايل ميلاددان اؤنجه قديم يونانيستان و قديم رومانين آديني چكيرلر. لاكين عاليم لرين آراشديرمالاري دموكراسيانين يوناندا و رومادا يوخ، دؤرد مين ايل ميلاددان اؤنجه اسكي سومئر تورك لرينين تاريخينده راستلاشديغيني گؤسترير.

 سومئرلر؛

 ياكوبسن (Yacobsen) "فلسفه عصري نين اؤنجه سي " آدلي اثرينده يازير: "سومئر دموكراسياسيندا سياسي گؤج، ، يئتگين و آزاد اينسانلاردان سئچيلميش عمومي شهر توپلانتيسيندا ايدي. گؤنده ليك ايشلرين اداره اولونماسي "شهر ياشلي لارينين شوراسي"- نين اؤزه رينه دوشوردو...بوتون يوكسك ايشلر و يوكسك قرارلارين چيخاريلماسي، بوتون تبعه لرين عمومي توپلانتيسيندان قايناقلانيردي."

اسپيزر(Speiser) آدلي بير آراشديريجي يازير: " سون زامانلار آشكارلانان "سومئر شهر توپلانتيسي " – نين اهميتي، "مشورت" اساسيندا قويولموشدو... بو ايسه سياسي گؤجون محدودلاشديريلماسينا دلالت ائدير. بورادا هرهانسي بير اهميت داشيان اجتمايي قرار، توپلانتي تصديق لنمه ميشدن اؤنجه قوووه يه مينمزدي. سومئر لر بو تدبيرلري اونا گؤره ائديرديلر كي، شهر توپلانتيسي نين مستقيللي ني، فرد حاكميتي قارشيسيندا قوروموش اولسونلار."

ساموئل كرامئر آدلي باشقا بير آراشديريجي ايسه دئيير: "دموكراسي آدلانان ياشام طرزي و اونون اساسيندا دوران "سياسي توپلانتي" غرب مدنيتي نين محصولو دئيلدير. بشر تاريخينده ان قديم سياسي توپلانتي مستقيل سومئر شهرلرينده يارانيب دير."

بئله ليك له، تاريخي سندلرين اؤيره نيلمه سي بو نتيجه يه گتيريب چيخارير كي، دموكراسيا اؤز سايلماسينا گؤره سومئر تورك لرينه بورجلودور.

يونانيستان؛

چاغداش آنلامدا ، واحيد حكومت طرفيندن اداره اولونان واحيد دولتين بوتون اهاليسي نين ياشاديغي معين اراضيني احتوا ائده ن "اؤلكه" آنلايشي قديم يونانيستانا عاييد اولونا بيلمز. بئله كي، او، كند تصرفاتي يئرلري ايله احاطه اولونموش بير نئچه يوز مستقيل شهر- دولتلريندن عبارت ايدي. ميللت- دولتلر دئييلن و چاغداش دونيانين محك داشيني تشكيل ائده ن آمريكا بيرلشميش دولتلري، فرانسا، ياپونيا و ديگر اؤلكه لردن فرقلي اولاراق، يونانيستان اراضي سينده يئرله شن سووئرن دولتلر، شهر- دولتلري ايدي. اونلارين آراسيندا كلاسيك دؤورون، ائله جه ده سونراكي دؤرولرين ان مشهور دولتي" آفينا" ايدي. ميلاددان اؤنجه 507 – جي ايلده آفينا وطنداشلاري "خالق حكومت لري" سيستمي ني قبول ائتديلر و بو سيستم دئمك اولار كي، ايكي يوز ايل، آفينا اؤز شمال قونشوسو، داها قدرتلي "مقدونيه " طرفيندن فتح ائديله نه قدر ياشادي.(ميلاددان اؤنجه 321 – جي ايلدن سونرا آفينا حكومتي بير نئچه نسيل عرضينده مقدونيه حاكميتيندن خلاص اولا بيلردي؛ لاكين يئني دن ، بو دفعه روماليلار طرفيندن فتح ائديلدي).

روما ؛

يونانيستان دا "خالق حاكميتلري " سيستمي نين يارانديغي زامانلارا ياخين دؤرلرده بو جور اداره ائتمه اصولو  "آپئنين" يارماداسيندا، رومادا دا فورمالاشيب. لاكين روما وطنداشلاري بو اداره ائتمه اصولونو "رئسپوبليكا" (لاتينجا  res- ايش، شئي؛ pub-licus - عمومي) آدلانديرماغي اوسستون توتورلار؛ بو ايسه گئنيش معنادا، خالقا منسوب اولان "نه سه بير شئي" آنلاميني داشيير. ايلك چاغلاردا رئسپوبليكانين اداره اولونماسيندا ايشتيراك ائتمك حقوقو يالنيز آريستوكراتلارا (اشرافلارا) منسوب ايدي. لاكين جمعيتين اينكيشافي گئديشينده، قيزغين مباريزه دن سونرا عادي آداملاردا (رومادا اونلاریplebsآدلانديريرديلار. ) بئله بير حقوقا نائيل اولدو.

آفينادا اولدوغو كيمي رومادا دا ايشتيراك ائتمه حقوقو يالنيز كيشيلره وئريليردي و بو محدوديت دموكراسيا و رئسپوبليكالارين سونراكي بوتون نوع لرينده 20 – جي يوزايلليه قدر قوووه ده قالميشدي.

روما جمهوريتي آفينا دموكراسياسيندان دا ، ايسته نيلن چاغداش دموكراسيادان دا چوخ ياشاسادا تخميناً ميلاددان اؤنجه 130 – جو ايلده ن سونرا وطنداش چكيشمه و محاريبه لري و روشوت اوللر روماليلارين بو قدر فخر ائتديكلري وطنداش روحونون دوشكونلويو، اونو ايچينده ن داغيتماغا باشلادي. يولي سئزارين قوردوغو ديكتاتورا حقيقي دموكراتيك قايدالارا سون قويدو. بو اصول ائداره دن دئمك اولار هئچ نه قالمادي. ميلاددان اؤنجه 44 – جو ايلده سئزارين قتليندن سونرا ايسه واختي ايله اؤز وطنداشلاري طرفيندن اداره اولونان رئسپوبليكا اؤز حكمدارلارينين اداره سينه تابع اولان ايمپريايا چئوريلدي.

روما رئسپوبليكاسينين داغيلماسي ايله "خالق حكومت لري" جنوبي آوروپا ميدانيندان سيليندي. دموكراسيانين ايتاليا اراضي سينه سپه لنميش بعضي آز سايلي طايفالارين سياسي سيستمي اولاراق قالديغيني نظره آلماساق، او، دئمك اولار كي، مين ايل مدتينه تام محو اولوندو.

سوئد؛

"وينك لر" دؤورونده اساسي قويولموش "قايدا- يغينجاقلاردا" خالقين اشتراك ائتمه عنعنه سي 15 – جي عصرده سوئد ده چاغداش پارلامئنتين بينؤوره سيني ياراتدي. شاه، سوئد جمعيتي نين مختليف سيلك لرينين – اريستوكراتلارين، روحاني لرين و امتيازسيز صينف لرين نماينده لريني توپلانتيا دعوت ائتمه يه باشلادي. بونون نتيجه سي اولاراق، داها شاه تاخت- تاجي ايرثاً دئييل، سئچكي لر نتيجه سينده الده ائده بيلردي. بير نئچه عصردن سونرا بو يغينجاقلاردان سؤئد ريكسداغي ويا پارلامئنتي تؤره دي.

نيوزيلند؛

نيوزيلندده بو گئديشات تاماميله باشقا بير شرايط ده گئديردي. اورادا صنايع نين ، پئشه نين، تجارتين، بانك سيستمي نين گؤر گليشمه سي شهرلرده اورتا طبقه نين يارانماسينا گتيريب چيخارميشدي و بو طبقه نماينده لري اللرينده چوخلو مقداردا اقتيصادي قايناقلار توپلايا بيلميشدي. دائم پولا كسكين احتياج دويان حكمدارلارنه بو ثروته اهميت وئرمه يه بيلر، نه ده جيدي مقاويمته گؤره اهالينين راضيليغي اولمادان اونون اؤزه رينه وئرگي قويا بيلردي. اهالينين راضيليغيني آلماق اوجون حاكيم طبقه شهرلرين و جمعيتين اساس صينف لرينين نماينده لريني يغينجاغا چاغيرمالي اولوردو. 1700 – جو ايللرده ، اؤلكه نين اساس اجتمايي قوووه لري آراسيندا قارشيليقلي مناسيبت لري و حاكميت بؤلگوسونو تنظيم له ين و ايلك باخشيدا مكمل قايدايا سالينميش ايله جلر و بالانس (checks and balanses) سيستمي بوتون آوروپاني حيران ائتميشدي. اؤز حيرانليغيني بيلديرنلر آراسيندا مشهور فرانسيز فيلوسوفو "مونتسكيو" و آمريكا آناياساسينين مولف لري ده واردي. سونرالار بو اينسانلارين سعي ايله فورمالاشميش رئسپوبليكا  همين دوورده بير سيرا دولت لر اوچون بير نوع مدل، اؤرنك رولونو اويناميشدي. بونونلادا آوروپادا يارانميش سياسي ايديالار، دموكراتيك لشمه گئديشاتينين باشلانا بيله جه يي بازاني ياراتدي.

دموكراسيانين نوع لري:  

دموكراسيانين نوع لريني وورغولاماقدان اؤنجه ، ديريژه  (Dirigee) و آنقاژه (Angagee) دموكراسياسي حاققيندا دانيشماق مجبوريتينده ييك؛

 1 -  ديريژه دموكراسياسي ، يعني يونلديلميش دموكراسيا؛ 

    2 -    آنقاژه دموكراسياسي، يعني تعهدلي دموكراسيا.

ديريژه دموكراسياسيندا ساده جه سس چوخلوغونو قازانماق اهميت داشيير. اؤلكه اينكيشاف ائتسه ده وياخود گئريله سه ده، ملاك آنجاق سس چوخلوغونو قازانماق و اونو قوروماق دير. آنجاق آنقاژه دموكراسياسيندا حاكميت سس چوخلوغو ايله سئچيلير، لاكين سس چوخلوغو بو حاكميتي سقوطا اوغرادا بيلمز. بورادا، حاكميت تعيين ائديلميش ايدئولوژوسونون آماجلارينين الده اولونماسينا، ليبراليسم وياخود آنتي ليبراليسم پروقراملارينين اجراء ائديلمه سينده سوروملودور. وورغولاماق گركليدير كي، آنقاژه دموكراسياسينين آماجي يالنيز اؤزونون ايدئولوژي مكتبيني اينكيشاف ائتديرمه يه يؤنه ليب. بونا اؤرنك "باندوگ" كنفرانسيندان سونرا "مارشال تيتو" و "سوكارنو" كيمي شخص لرين حاكميته گلمه سيدير. بو شخصلر سس چوخلوغو ايله حاكميته گليب، عومورلوك حكمرانليق ائتديلر.

دموكراسيانين نوع لرينه گلديكده ايسه آشاغيداكيلاري وورغولاماق اولار:

1 – دوغرو،واسيطه سيز و ياخود مطلق دموكراسيا؛

بو آنلايشا اساساً دموكراسيا بير حكومت نوعودور كي، اورادا سياسي قرارلارين الده ائديلمه سي حاققي، بير باشا اهالينين چوخونلوغو اساسيندا الده اولونور.

2 – تمثيلچيليك و قوروپلارين منافعي اساسيندا يارانميش دموكراسيا؛

بو ايسه بير حكومت نوعودور كي، بو حكومت ده اهالي برابر حقوقا ماليك دير. آنجاق بورادا اهالي شخص اولاراق بو حاققي الده ائتمير. اهالي سئچديكلري نماينده لرين واسيطه سي ايله بو حاققي قازانير. سئچيلميش نماينده لرايسه، اونلاري سئچميش اهالي نين قارشيسيندا مسئوليت داشييرلار.

تمثيلچيليك دموكراسياسي اؤزو ايكي حيصه يه بؤلؤنؤر:

الف )  بير نئچه ائتنيكلي دموكراسيا؛ بو ائله بير سياسي سيستم دير كي، بورادا بير نئچه قوروپ، ائتنيك، مذهب و كولتوره ل اولاراق، سياسي گؤجده پايلاشيلاراق، سياسي قرارلارين چيخاريلماسيندا ايشتيراك ائديرلر. بو نؤع دموكراسيانين اساساً دؤرد اؤزلليكلري واردير:

1 – ائتنيك قوروپلارين نماينده لرينين سياسي قرارلارين چيخاريلماسيندا ايشتيراك ائتمه سي؛

2 – سؤزو گئدن قوروپلارين يوكسك سوييه ده داخيلي مختاريتي؛

3 – سياسي گوجون، قوروپلارين اهميتينه اويغون اولاراق پايلانيلماسي؛

4 – آزينليق (اقليت) قوروپلار اوچون "وتو" حاققي نين نظرده توتولماسي.

ب) صينفي دموكراسيا؛ صينفي دموكراسيا ائله بير دموكراسي نؤوعودور كي، اورادا، جمعيتين اساس قوروپلارينين منافعي درنك لر اساسيندا رسمي اولاراق، دولت طرفيندن تانينيبلار. بو درنك لر دولت سويه سينده سياسي قرارلارين ايشله نيب حاضيرلانماسيندا و قووه يه مينمه سينده مداخيله ائديرلر.

3 – ليبرال وياخود قانوني دموكراسيا؛

بو دموكراسيادا چوخونلوقلارين گؤجو، قانوني محدوديت لر چرچيوه سينده اعمال اولونور. بو محدوديت لر ايسه آزينليقلارين سؤز و عقيده آزادليغي كيمي حقوقلارينا بير ضمانت دير.

4 – اجتيمايي دموكراسيا؛

بورادا، دموكراسيا اساساً ، هر بير سياسي و ياخود اجتمايي قورلوشو، دموكراتيك اولوب- اولماماسيندان آسيلي اولماياراق وصف ائدير. بو ايسه اچتمايي آيري سئچكيليي، اؤزلليكله ثروتين اهالي آراسيندا عدالتلي پايلانيلماسي آيري سئچكيليي آرادان قالديريرو ياخود اونو مينيموم حدده چاتديرير.

5 – صنعتي دموكراسيا؛

صنعتي دموكراسيادان مقصد ، فهله صينفي نين ياشايش و پئشه شيوه سينه دموكراسيانين اساسلاريني اعمال ائتمك دير. بو گؤرنوشه اساساً دموكراسيا ساده جه سياسي ياشاما محدودلاشمير.او، همده اقتصادي ياشاما تطبيق اولونور. خصوصي اولاراق، اهالينين چوخونلوغونو تشكيل ائدن فهله لرين اجتيمايي و اقتصادي حياتينا تطبيق ائديلير.

6 – خيريستيان دموكراسياسي؛h    

بو نوع دموكراسيايا اساساً، دموكرات خيريستيان پارتيالاري دموكراسيايا اولان اؤز اعتقادي اساسلاريني و سياسي فلسفه لريني خيريستيان ديني نين اساسلاريندان استخراج ائديرلر. دموكرات خيريستيان حركاتي پارتيالارا، بيرليك لره ، اورقانلارا و س. چئشيدلي سياسي قوروپلارا اؤزلليك له كاتوليك مذهبيندن اولان آوروپا اؤلكه لرينه شاميل ائديلير. خيريستيان دموكراسياسينين كؤكو، كاتوليك كليساسي نين يئني دونيا مسئله لرينه او جمله دن ليبراليسم، ناسيوناليسم و سوسياليزمه دايير نئجه باخيشلارينا قايدير. آوروپانين بير سيرا ليبرال، سوسياليست و اصلاحاتچيلاري 19 – جو يوز ايلليين سونوندان كاتوليك كليساسيني اجتمايي اينكيشافا و ميللي بيرلييه مانع بيليرديلر. بونا جاواب اولاراق، كاتوليك كليساسي اؤزونون اجتيمايي و سياسي موقع لرينه دايير تئوريسيني مدافعه ائتمه يه قالخدي. خيريستيان دموكراسياسينين

  ان مشهور تئوريسين لريندن فرانسالي كاتوليك فيلوسوف "ژاك مارتين" (1973 – 1882) ايدي. او، "خيريستيانليق و دموكراسيا" (1942) آدلي اثرينده استيدلال ائتدي كي، سياسي پلوراليزم و آينسان آزادليغي، خيريستيان ديني نين اساس اصوللارينا دايانير.

دموكراسيانين اوستونلوكلري؛

دموكراسيانين اوستون جهت لري آشاغيداكي لاردان عبارتدير:

1 – دموكراسيا قدار و اخلاق سيز شخصلري حاكميته بوراخماماغا كومك ائدير؛

2 – دموكراسيا اؤز وطنداشلاري اوچون غيري دموكراتيك سيستم لرين وئرمه ديي و هئچ واخت وئره بيلمه ديي حقوق و آزادليقلارا ضمانت ائدير؛

3 – دموكراسيا اؤز وطنداشلاري اوچون هر هانسي بير ايسته نيلن سياسي سيستئمين وئره بيله جه ييندن داها گئنيش دايره ده شخصي آزادليقلاري تامين ائدير؛

4 – دموكراسيا اينسانلارا اؤز تمل منافع لريني مدافعه ائتمك ايمكاني وئرير؛

5 – يالنيز دموكراتيك حكومت شخصيته اؤز مقدراتيني تامين ائتمه سينه دايير شرايط يارادير؛

6 – يالنيز دموكراتيك حكومت معنوي مسئوليتين اؤزه چيخماسي اوچون ماكسيموم ايمكانلار آچير؛

7 – دموكراسيا اينسانين اينكيشافيني باشقا ايسته نيلن سيستئمدن داها چوخ تامين ائدير؛

8 – يالنيز دموكراتيك حكومت سياسي برابرليين نسبتاً يوكسك سوييه سيني تعمين ائتمه يه قاديردير؛

9 – چاغداش نمايندلي دموكراسيالار بير- بيري ايله محاريبه ائتميرلر؛

10 – دموكراتيك اؤلكه لر، غيري دموكراتيك اؤلكه لرله مقايسه ده رفاها داها چوخ مئيلليديرلر.

بوتون بو اوستونلوكلري نظره آلماقلا، اينسانلارين چوخو اوچون دموكراسيا، اونون آلتئرناتيوي اولان ايسته نيلن سياسي سيستئم له  مقايسه ده داها اويغون واريانتدير و اؤز وطنداشلاري قارشيسيندا آشاغيداكي كيمي، چوخ سايلي و چئشيدلي ايمكانلار آچير:

    -  وطنداشلار مستبد حكمدارلاردان اعتيبارلي شكيلده مدافعه اولونور؛

-  اونلار اساس سياسي حقوقلارا ماليك ديرلرو اوسته ليك اونلارا ان گئنيش دايره ده آزادليقلار وئريلير؛

-  اونلار اؤز شخصي ماراقلاريني قوروماق اصوللارينا ييه له نير، بو شخصي ماراقلاري ايسه اؤز منطق لري سيراسينا داخيل ائتمك له، اساسيندا ياشاياجاقلاري قانونلارين ايشله نيب حاضيرلانماسيندا ايشتيراك ائتمك ايمكاني قازانيرلار؛

- اونلارين شخصي آزادليق داييره سي يئته رينجه گئنيشله نير؛

اونلار شخصيتين گليشمه سي اوچون غيري عادي ايمكانلارا صاحيب اولورلار.

دموكراسيا اوچون طلب اولونان سياسي اينستوتلار؛

بير اؤلكه اؤلچوسونده دموكراسيا اؤچون آشاغيداكي سياسي اينستوتلار طلب اولونور:

1 – وظيفه لي شخصلرين سئچيلمه سي .

2- آزاد، عدالتلي و آرديجيل كئچريلن سئچكيلر.

3 – ايفاده ائتمه آزادليغي.

4 – آلتئرناتيو اينفارماسيا قايناقلاري.

5 – آسوسياسيالارين(بيرليك لرين) باغيمسيزليغي.

6 – عمومي وطنداشليق حقوقو.

وورغولاماق گركليدير كي، هر هانسي بير اؤلكه ده دموكراتيك اينستوتلارين ثابيت ليي اوچون شرايط يارادان شرط لرين اولماسي ضروري دير. بو شرط لر ضعيف ايفاده اولونموشسا و يا عموميتله يوخدورسا، دموكراسيانين ياراناجاغينا اميد آزالير. او، ميدانا گلسه بئله، موقعي موحكم اولمور. بو شرط لر ايسه آشاغيداكي لاردان عبارت دير:

1 -  اوردو و پوليس اوزه رينده سئچيلميش وظيفه لي شخص لر طرفيندن حياتا كئچريلن نظارت.

2 -  دموكراتيك عقيده و سياسي مدنيت.

3 – دموكراسيايا دوشمن كسيلميش يابانجي دولت لردن گوج آسيليليغي نين اولماماسي.

4 – چاغداش بازار اقتصادياتي و چاغداش جمعيت.

 

 

 *گؤنئي آذربايجان ميللي حركاتي دموكراسي آچئيدان:

 

گونئي آذربايجان ميللي حركاتيني دموكراسيا آچئسيندان آراشديراركن ايلك اولاراق، تورك ميللتي نين  ايدئولوژوسونو، تاريخ بويو باشقا ميللتلرين ايدئولوژوسوندان ائتگيلندييني و ياشام طرزيني اويرنمك زورونداييق. اونا گوره كي، گؤنئي آذربايجان ميللي حركاتينين نوطفه سي آذربايجان تورك لري نين بطنينده يارانيب. آنجاق بئله بير كونونو بو كيچيك يازيدا آراشديرماق مومكون اولماديغيندان، چوخ قيسا اولاراق وورغولامالييق كي، تورك لر توپلوم اولاراق اساساً آسيا قطعه سينده- اورتا آسيا، اورتا شرق و قافقاز- ياشاديقلارينا گوره ، رئگيونون باشقا ميللت لري كيمي، بو رئگيوندا يارانان ايدئولوژيالاردان ائتگي له نيب لر. بو ائتگيلنمه ايسه گئت-گئده تورك ميللتي نين ياشام طرزينه و دونيا گؤروشونه اوز نفوذونو ائديبدير. بو ايدئولوژيالارين اساسيندا اسلام ايدئولوژياسي دورور. اسلام ايدئولوژياسي رئگيوندا اوغور قازانديقدان سونرا، توركلرين حاكيم ايدئولوژياسينا چئوريلير. توركون اسكي اينانجيندان گلن حاكيم ليك روحو ايسه ان قيسا زاماندا رئگيوندا حكمرانليغي عربلرين اليندن آلير و اسلامدان اؤنجه اولدوغو كيمي رئگيوندا تورك سولاله لري نين بير-بيرينين آردينجا حكمرانليغي قورولور. اسلام ايدئولوژياسي قيد ائتدييميز كيمي، تورك ميللتي نين دونيا گوروشونه، داورانيشينا اؤز تاثيريني قوياراق، اونو اسكي مفكوره سيندن اوزاقلاشديرير. اؤرنك اولاراق، اونلارين قادينلارا اولان مناسيبتي اسكي مناسيبت لريندن تماميله فرقله نير. آنجاق 19 –جو يوزايلليين سونلاريندا آوروپادان آخان غرب مدنييتي توركلردن يان كئچمه دي. توركلر رئگيونون باشقا ميللت لري ايله مقايسه ده ايكي سببه گوره غرب مدنييتيني سوركلي اولاراق قاوراديلار. بيرينجي سببه اساساً توركرين آوروپايا اراضي باخيميندان ياخينلغي، ايكينجي سبب ايسه غرب مدنييتي نين تورك ميللتينه ياد بير مدنييت اولماديغي دير. باشقا سؤزله دئسك تورك لر غرب مدنييتيني قبول ائتديكده اؤز اسكي اينانجلارينا قايديرديلار. يعني غرب مدنييتينده قادينلارا حورمت، اينسان حاقلارينا رعايت ، سؤز و ويجدان آزادليغي و... توركلرين اسكي اينانجلارينا قايديشي دئمك ايدي.

محض بو سببه گؤره بو گؤن آنادولو توركلري، رئگيونون ان گليشميش ميللتي ساييلير. شرقين ايلك دموكراتيك جمهورييتي قوزئي آذربايجاندا قورولوب. گؤنئي آذربايجان تورك لري اوتن عصرده اؤزونون مشهور انقلابلاري ايله  ايران آدلانان اولكه ده دموكراسيا اوغروندا مباريزه آپاران ميللت لرين اؤن سيراسيندادير. گؤنئي آذربايجان ميللي حركاتي ايسه بو گؤن گؤنئي آذربايجان تورك لري نين آزادليق و دموكراسيا اوغروندا گئدن چاغداش مباريزه سيدير.

 

 

 

 

*     گؤنئي آذربايجان ميللي حركاتي نين يارانماسي ضرورتي

 

اينگيلتره دولتي نين  M.I.6 SERVICE ( اؤلكه خارجي كشفياتي ) –نين بير باشا يارديميلا ايران آدلانان اؤلكه ده تورك لرين مين ايلليك حاكمييتينه سون قويولدو و رضا خانين عيرقچي حاكمييتي دؤوروندن سونرا اؤلكه نين فارس اولمايان ميللت لرينه آسيميلاسيا سياستي نين تئوري و پراكتيكي اولاراق بينؤوره سي قويولوب و بو چيركين سياست چئشيدلي دونلارا گيره رك بو گونه دك داوام ائتمك ده دير. عيرقچي حاكميت محمود افشار، احمد كسروي، اقبال آشتياني، سيد ضياء و... كيمي عيرقچي تئوريسين لري نين كؤمه يي ايله اؤلكه ده ياشايان غيري-فارس ميللت لرين، اؤزلليكله توركلرين نئچه مين ايلليك پارلاق تاريخي و كيمليي دانيلديقدان سونرا، اونلار اوچون قوندارما تاريخ يازيلدي. طبيعي اولاراق، بير ميللتين تاريخي،ديلي و كولتورو دانيليب و او ميللت آسيميلاسيايا اوغرايارسا، او ميللت كؤكوندن قوپوب، اولو بير ميللت اولاراق، نه كئچميشيني خاطيرلايا بيلر، نه ده گه له جه يي دوشونه بيلر. او ميللت يالنيز موجود دورومون اصطرابلاريندا ال- آياق چاليب چابالار و اعدام تاريخيني بيلمه ين، اؤلومه محكوم اولونموش بير آداما بنزر. تورك ميللتي نين ايسه بئله بير دورومو فارس شووونيزمينين اؤره يينجه اولا بيلمزدي. اونا گؤره كي، شوونيزم سايجا اؤلكه ده چوخونلوغو تشكيل ائدن و گؤجلو ماددي و معنوي پتانسيللرله دولو اولان تورك لرين گوجوندن فارس كولتورونو قوروماق، اقتصادياتيني قورماق و سياستيني بركيتمه لي ايدي. محض بونا گؤره ده او، ايلك اولاراق تورك لره قوندارما آذري كيمليي وئريب، سونرا بو قوندارما كيمليي آپاريب باشقا بير قوندارما آريايي كيمليي نين قويروغونا باغلادي. سونرا ايسه بوتون ايمكانلاريني سفربرائدرك توركلرين بئيني ني دولدوردو كي،: "تورك لر تاريخاً وحشي، مدنييت سيز بير ميلت اولوبلار. آنجاق سنين بو وحشي لرله هئچ بير عيرقي باغلانتين اولماييب، سن مدنييتلي و پارلاق تاريخه منسوب اولان "آريايي"عيرقينين "آذري"قولوندان سان. بونونلادا سن آريايي لرين -فارسلارين-قايغيسيني چكمه لييسن. اونون باشيني يئني دن اوجاتماليسان.اونون تاريخينه، ديلينه و كولتورونه قوللوق ائتمه ليسن و نهايت اونون دوشمنلري ايلن دويوشمه لييسن. مدنيتسيز تورك لردن سنه ميراث قالان آنجاق تورك ديلي دير. سن ايسه بو ديلي هميشه ليك اونودماليسان." بئله ليك له عيرقچي رضاخان حاكميتي نين سياستلري نتيجه سينده، آذربايجانلي عاليم ميرزا حسن روشدييه نين تشبثي ايله 1273 –جو ايليندن – ناصرالدين شاهين دووروندن- تورك ديلينده "وطن ديلي " آدلي درسليك كتابي اساسيندا اويره ديلن اؤلكه نين و اسلام دونياسينين ايلك مدرن "روشدييه" آدلي مكتبين فعالييتينه سون قويولدو. اوسته ليك تورك ديلينده اولان اؤلكه ده شهرلرين، كندلرين، داغلارين،چايلارين و...آدلاري فارس آدلاري ايله ديشديريلدي. سؤزسوز كي، فارس شوونيزمي بو چيركين و عيرقچي سياست لريني آلچالتما كامپانياسينين ياراديلماسي ايله ياناشي ايره لي آپاريردي و تاسف لر اولسون كي، بو كامپانيا هه له ده اؤلكه نين كوتله وي اينفارماسيا واسيطه لرينده مشاهيده اولونماقدادير. البته فارس شوونيزمي نين توركلره قارشي يئريديلن عيرقچي سياست لرينه، گؤنئي آذربايجان تورك لري بيگانه قالماديلار. تاريخ تورك لرين تهران حاكميتي ايله دفعه لرله آمانسيز مباريزه سينين شاهيدي اولوب. آنجاق بو مباريزه لر يا قان ايچينده بوغولوب، ياداكي، ديكتاتورلارين  تكجه فورماسيني دييشديرمه يه قادير اولوب.

 

بئله ليك له ، انقلابچيلار دييشديكجه، ديكتاتورلاردا دييشيلدي. دييشيلمه ين آنجاق چئشيدلي دونلارا گيرميش فارس شوونيزمي ايدي. بو گؤن 21- جي يوزايلليك ده هه له ده گؤنئي آذربايجان تورك لري اؤز دوغال و ابتدايي حقوقلاريندان محروم دورلار. بو ميللت بير عصر دموكراسيا اوغروندا مباريزه آپارسالاردا دموكراسيانين داديني – بير ايلليك آذربايجان دموكرات فرقه سي نين حاكميتيني چيخماق شرطي ايله – هه له ده دادمايبلار.

 

20  – جي يوز ايلليك ده ايران آدلانان اؤلكه نين آزادليغي اوغروندا باش قالديران قياملارين اوغورسوزلوغو و بو اوغورسوزلوغون سبب لريندن ايرلي گلن يابانجي دولت لرين اؤلكه نين كاربوهيدروژن رئسورسلارينا اولان ماراغي، گؤنئي آذربايجاندا دموكراتيك حكومتين قورولماسينين تاريخي بازاسي و شوروي ايمپئرياسينين داغيلماسي نتيجه سينده قوزئي آذربايجان جمهورييتي نين باغيمسيزليغي 20 –جي يوز ايللين سون 10 ايلليينده گؤنئي آذربايجان اؤيرتمنلري نين  و اؤيرنجي لري نين تشبثي ايله "گؤنئي آذربايجان ميللي حركاتي" نين بينؤوره سي قويولدو. گؤنئي آذربايجان اؤيرتمنلري و اؤيرنجي لري ايلك اولاراق، "اوستون آريايي عيرقي نظريه سي" و اونون بيج بالاسي "آذري كيملييي"نين جنازه لريني بيليوردلارين لاباراتورلارينا سورودوب، او لاباراتورلاردا پروفسور ذهتابي ، پروفسور جواد هيئت كيمي عاليم لري نين منطق و بيليك پيچاغي ايله آريايي و آذري كيمي قوندارما كيمليك لرين جسدلرينين اتيني، سومويونو و ايلييني بير-بيريندن قوپاريب، اونلارين ايرنج قوخوسونو تورك ميللتينه آيدينلاتديلار. سونرا توركون تاريخي و مدنييتي اوزه ريندن فارس شوونيزميندن قونان پاسي سيليب ،توركون پارلاق و غورورلو تاريخيني و زنگين مدنييتيني تورك ميللتينه آشكارلاتديلار. بئله ليك له ده  گؤنئي آذربايجان ميللي حركاتي ياراندي. بو حركات يارانديقدان سونرا اوزون سيناقلاردان شرفله چيخميش ميللي حركاتين باشچيسيني سئچدي . ميللي حركاتين و اونون باشچيسي نين سارسيلماز اراده سي نتيجه سينده گؤنئي آذربايجان ميللي حركاتينين سياسي قولوگؤنئي آذربايجان ميللي اويانيش حركاتي ياراندي. گؤنئي آذربايجان ميللي اويانيش حركاتي ايسه گؤنئي آذربايجاني دونيا سوييه سينده تمثيل ائده رك گؤنئي آذربايجان ميللتينه گؤنئي آذربايجانين ميللي بايراغيني قازانديردي. البتده وورغولاماق گركليدير كي، گؤنئي آذربايجانين ميللي بايراغي و ميللي ليدري اؤلكه ده دموكراتيك شرايطين اولماديغي اوجباتيندان، دموكراتيك شرايط ده يوخ، ضروري شرايط ده سئچيليب دير. بو ضرورت ايسه دونيا ميللي آزادليق حركاتلارينين تجروبه سيندن ايرلي گلير. نيا كي، دونيادا هئچ بير حركات باشسيزو بايراقسيزاولمايب و گؤنئي آذربايجان ميللي حركاتي دا دونيا ميللي آزادليق حركاتلاريندان استثناء دئييلدير. ميللي حركاتين ليدئري طرفيندن گؤنئي آذربايجان ميللتينه سونولان بايراق، بو گؤن اؤزلرينه دموكرات ژئستي توتوب بيرسيرا عنادچیلارو گئريچي لر (اونا گؤره عنادچیلارو گئريچي لر دئييرم كي، بونلار 5 ايدن سونرا آنلاديلار حركاتا بايراق گركدير.)  طرفيندن قوزئي آذربايجانين مقدس بايراغينين پارلاق آي – اولدوزونو قارالا ييب ،اؤزلرينين بليرسيز email قوروپلاريندا، بليرسيز عضولري طرفيندن سئچيلمه ييب. گؤنئي آذربايجانين ميللي بايراغي ،گؤنئي آذربايجان ميللي حركاتي نين 1382 – جي ايل بابك قالاسي قورولتايندا گؤنئي آذربايجانين ميللي بايراغي كيمي تصديق له نيب وتير آيي نين 13 ايسه ميللي بايراق گؤنو گؤنئي آذربايجانين  تاريخينده ابدي اولاراق حك اولونوب. گؤنئي آذربايجانين ميللي بايراغي، تكجه گؤنئي آذربايجان دولتي قورولدوقدان سونرا، گؤني آذربايجان پارلامئنتينين سس چوخلوغو ايله رئفراندوما قويولوب، گؤنئي آذربايجان ميللتي نين سس چوخلوغو ايله ده ييشديريله بيلر.

 

بو گؤن گونئي آذربايجان ميللي حركاتي ، ميللي حركاتيميزي پارچالاماق مقصدي ايله اؤزلرينه دموكرات ژئستي توتوب مقدس قوزئي آذربايجانين بايراغيني تحقير ائديب اونون پارلاق آي-اولدوزونو لكه له ينلره ايمكان وئرمه يه جك كي، سونونجو ياراماز حركتلري ايله گؤنئي آذربايجان ميللتي نين چينينه ديرماشسينلار. بو، نه ديكتاتورلوقدور، نه ده اينحصارچيليق. ساده جه ميللي حركاتي داخيلي مناقشه لردن قوروماقدير.

گؤنئي آذربايجان ميللي حركاتي، بو گؤن چئشيدلي ندنلره گؤره قونشو دولتيميزين آنتي ميللي جيليز حاكميت ماراقلاريني داشييان بير سيرا گؤنئيلي سويداشلاريميزدان دا قورونماليدير. يازيقلار اولسون كي، هه له ده ميللي حركاتيميزي سوروكله ييب اونو قونشو حاكمييت لردن آسيلي ائتمك ايسته ينلرين- اساساً اؤلكه ديشيندا- سايي آز دئييلدير. اونلار هه له ده  آذربايجان دموكرات فرقه سينين طالعيندن عبرت درسي آلمايبلاركي، نئجه  1946 – جي ايلده فرقه عضولري نين مهاجرتدن سونرا استالين و ميرجعفر باقراف كيمي ديكتاتورلارا اينامي آذربايجان دموكرات فرقه سيني اوچوروما آپاردي و نهايت 1962 – جي ايلده ماسكوانين امري ايله " حزب توده ايران"- دا اريديب اونون حياتينا بيردفعه ليك اولاراق سون قويولدو.

البتده ميللي حركاتيميزدا باكي حاكمييتينين حاكميت ماراقلاريني داشييان سويداشلاريميزين اصل ماهيتي او زامان بيليندي كي، علي يئو سولاله سينين گؤنئي آذربايجانلا باغلي آنتي ميللي سياستلري ميللي حركاتيميزين ليدري طرفيندن كسكين اعتراضلارلا قارشيلاندي. بو ايسه 2007 – جي ايلين ياييندا باش وئردي. قوزئي آذربايجان حاكمييتينين بيرلشميش ميللتلرتشكيلاتينداكي نمايندسي موجود فارس رژيمينه يالتاقلانماق اوچون ب ام ت –ده ايران دا اينسان حاقلاريلا باغلي مذاكره ده ايرانين شوونيستي سياستلريني ارمنستان، كوبا، وينيزوئيلا، روسيه وبير سيرا فارس رژيمي نين غيري انساني سياستلريني دستك له ين باشقا دولت لرله  بيرليكده دستك له دي. بو آزميش دئيه باكي حاكميتي بنگلادشلا بيرليكده ب ام ت –نين انسان حاقلاري گؤزه تچيسي كميسيونوندا بئله بير اوتانج وئريجي مسئله قالديردي كي، ايندي كي، ايراندا انسان حاقلاري تاپدالانمير! ب ام ت ايرانين اؤزريندن ايلليك نظارتيني گؤتورسون. قوزئي آذربايجان حاكميتي نين بو ياراماز آدديمي بير قارا لكه كيمي ابدي اولاراق علي يئو سولاله سي حاكميتي نين اؤزرينده قالاجاق و گؤنئي آذربايجان توركلري بو خيانتي هئچ زامان اونوتماياجاق. طبعي كي، بو مسئله گؤنئي آذربايجانلا باغلي چاليشانلارين اعتراضينا سبب اولمالي ايدي. اونا گؤره كي ، ان آزي1385 –جي ايلن خرداد آييندا ،گؤنئي آذربايجاندا فارس شوونيستي طرفيندن شرف و لياقتلري تحقير اولدوغونا گؤره اعتراض ائدن گؤنئيلي سويداشلاريميزين قاني تهران حاکمیتی طرفیندن آخيديلميشدي. آنجاق باكي رژيمي بونلاري گؤرمور دئیه  فارس شوونيستينه يالتاقلانماق اوچون ب ام ت –ه دريدن – قابيقدان چيخيردي كي، تهران رژيمينين آنتي تورك سياستلريني قوروسون. ميللي لیدئریمیزین  باكي رژيمينه قارشي اعتراضلارينين ندني صرف بو مسئله ايدي . آنجاق خارجده ميللي حركاتيميزدا چاليشان سويداشلاريميزبللی ندنلره گؤره ميللي ليدريميزين "عمومي ميللي ليدر"لرينين دوردانه سينه حاقلي اعتراضلاريني گؤتورمه ديلر.  

طبعي كي، بئله شخص لرين ميللي حركاتدا يئرلري يوخدور و حركاتيميزدان قوولمالي ايديلار. اونا گؤره كي، شهيدلريميزين قاني ايله گؤنو- گؤندن گؤجله نن ميللي حركاتيميز اويونجاق دئييل كي، اونو آپاريب فارس شوونيستي نین موقعیینی دستک له ین  باكي حاكميتيندن آسيلي ائتسينلر. 

يوخاريدا قيد ائتدييم كيمي، ميللي ليدريميزين آتديغي بو آدديم نه ديكتاتورلوقدور نه ده انحصارچيليق. ميللي حركاتيميز و ميللي ليدئريميزانحصارچيليغادا، ديكتاتولارادا دريندن نفرت ائدير. اونا گؤره كي، بشريت هه له ده ژوزئف استالين، آدولف هيتلر، پول پوت (pol pot)- ون و ... كيمي ديكتاتورلارين جنايت لريني اونودمايب و دونيا واركن اونوتماياجاق.

خاطيرلامالييق كي، 20 – جي يوزايلليك ده شوروي ده ژوزئف استالينين حاكمييتي دورونده سياسي سبب لره گؤره ميليونلارلا اينسان حبسخانالارا ساليندي. بونلارين بير حيصسه سي يالنيز بير سببه گؤره – استالينين گؤزونه هر يئرده سوء قصد گؤروندويونه گؤره – حبس ائديلميش و يا گولله لنميشدير. تخميناً 20 ميليون اينسان حبس دوشرگه له رينده هلاك اولموش ، سياسي اتهاملار اوزره اعدام ائديلميش دير و 1930- جو ايللرده استالينين زورلا كالخوز سيستئميني قبول ائتديرديي دوورده باش قالديران آجليقدان قيريلميشدي. اولوم دوشرگه له رينده داها 20 ميليون آدام ساغ قالا بيلميشدي. لاكين اونلاردا جهنم عذابلاريندان كئچمه لي اولموشدولار.

باشقا بير اؤرنك نازيست آلمانياسيندا آدولف هيتلرين ديكتاتوراسينا عاييددير. اونون باشلاديغي ايكينجي دونيا ساواشيندا هلاك اولموش 10 ميليونلارلا اينسان قوربانلاريندان علاوه، او، حبس دوشرگه له رينده 6 ميليون يهودينين محوينه، هابئله اؤز رژيمي نين سايسيز- حسابسيز دوشمنلري نين تاماميله كوكونو كسمك نيتينده اولدوغو ديگر سوسيال و ائتنيك قوروپلارين قيرغينينا گؤره سوروملودور.

كامبوجدا ايسه پول پوتون استبدادي حاكميتي دورونده (1979-1975) "قيرميزي خئمئرلر" اؤلكه اهاليسي نين دورتده بيريني محو ائتميشديرلر. بو ايسه اؤز خالقينا قارشي اصل سوي قيريم ايدي. پول پوت جمعيتين ساوادلي طبقه سيندن او قدر قورخوردو كي، اونلارين نماينده لرينين ، دئمك اولار كوكونو كسميشدي؛ گؤزده گؤزلويون اولماسي وياخود الده قابارين اولماماسي اولوم حوكمونه برابر ايدي.

بوتون بو اؤرنك لري وورغولاماقلا قيد ائتمك ايسته ييريك كي، گؤنئي آذربايجان ميللي حركاتي و اونون باشچيسي ديكتاتورلوغو سئومه ييب ، سئومه يه جك دير و بير عصردن آرتيق دموكراسيا اوغروندا ساواشان گؤنئي آذربايجان ميللتينه دموكراتيك بير دولتي سونماغا چاليشير. گؤنئي آذربايجان ميللي حركاتي اؤركدن دموكراسيايا اينانيرو ايران آدلانان اؤلكه ده ديكتاتور حاكميت له مباريزه آپارير. بو آماجي يئرينه يئتيرمك اوچون ايلك اولاراق باشقا دولت لردن حتي قارداش قوزئي آذربايجان حاكميتيندن ده باغيمسز اولاراق حركت ائتمه ليدير. گؤنئي آذربايجان ميللتي قونشو دولتدن آسيلي اولان حاكميتين زهريني بير دفعه داديب و داها آرتيق بونا ايمكان وئرمه يه جك. بونونلادا مقدس حرکاتیمیز قونشو حاكميتلردن آسيلي اولان شخص لري حرکاتدان اوزاقلاشديرماقلا اؤز بينووره سيني ائله بركيتمه ليديركي، بودره ييب يخيلماسين.

سون اولاراق قید ائتمک لازیمدیر کی، دونیادا دموکراتیک لشمه پروسئسی باشلانیب آنجاق باشا چاتماسینا هه له چوخ زامان وار. بیرده کی، دموكراسيا يالنيز دولتي اداره ائتمك اصولو دئييل، او، همده حقوقلار سيستمي دير. بئله كي، حقوقلار دموكراتيك سياسي اينيستوتلارين آيريلماز حيصه سيدير. حقوق و آزادليقلار ائله بير كرپيچ دير كي، اوندان دموكراتيك اداره ائتمه مئتودو ياپيلير. باشقا سؤزله  حقوقلار و ايمكانلار اولماسا، دموكراسيادا يارانماز؛ نئجه كي، ايران آدلانان اؤلكه ده 1357 – جي دئوريمين سونو هئچ ده اؤلكه ده دموكراسيانين باشلانقيجي اولمادي و غيري- دموكراتيك حاكميت باشقا بير غيري دموكراتيك حاكميت له يئريني دييشدي. اونا گؤره كي، غيري دموكراتيك پهلوي حاكمييتين حاكمييتينه سون قويان عاميللر، دموكراسيانين يارانماسي عاميللري دئييليدي.

 

قایناقلار:

 

1-Demokratıya haqqında,  Robert Dahl ,FAR CENTER , Bakı , Azarbaycan ؛2004

2 - ژان ژاک روسو، قرارداد اجتمایی، ترجمه: منوچهر کیا، انتشارات گنجینه- ناصر خسرو

3 - حسین بشیریه ؛ درسهای دموکراسی برای همه، موسسه  پژوهشی نگاه معاصر، بهار 1380

4 - مهندس فرشید؛ مکتب ها و احزاب سیاسی؛ چاپ : اقبال ؛ تهران 1361

5 - دکتر اسدالله مبشری، حقوق بشر، دفتر نشر فرهنگ اسلامی

 6 - فرانتز فانون – امه سه زر- علیون دیوپ - ژاک رابه مانانژار؛ نژاد پرستی و فرهنگ ، ترجمه : منوچهر هزارخانی، کتاب زمان

7 - ژرار شالیان، اسطوره های انقلابی در جهان سوم، ترجمه محمود ریاضی، چاپ دوم: بهار 1363 ، انتشارات تیراژه

8 - دکتر علی شریعتی؛ فرهنگ لغات؛ انتشارات قلم 1371

9 - حسن راشدی، ترکان و برسی تاریخ،زبان و هویت آنها در ایران، تهران 1386

10 - دکتر ضیاء صدر؛ کثرت قومی و هویت ملی ایرانیان، نشر اندیشه نو

11 - اکبر گنجی، عالیجنابان خاکستری و عالیجناب سرخپوش؛

 

  yazilib  پنجشنبه هفتم شهریور 1387saat 12:52   اؤيرنجي  | 
 
  POWERED BY BLOGFA.COM